در اجراي ماده 128 قانون محاسبات عمومي کشور سر فصل حساب ها و ثبت عمليات حسابداري درآمدهاي قانوني در دفاتر ، صورت حساب دريافت و پرداخت ماهانه و نهائي و فرمهاي عملکرد که طي نامه شماره 487/400/2 مورخ 25/8/79 به تائيد ديوان محاسبات کشور رسيده است به شرح زير جهت اجراء ابلاغ مي گردد .



1. معادل اقلام برآورد درآمد عمومي در قسمت سوم قانون بودجه يا پيوست شماره (2) قانون بودجه و موافقتنامه مبادله


حساب درآمد واحدهاي دستگاه ( بدهکار) ***
حساب درآمد پيش بيني شده ( بستانکار ) ***




2. معادل اقلام درآمد تحقق يافته براي وصول
حساب درآمد پيش بيني شده ( بدهکار ) ***
حساب درآمد تحقق يافته ( بستانکار ) ***




3. بهنگام وصول درآمدهاي تحقق يافته به صورت نقد
بانک تمرکز وجوه درآمد عمومي ( بدهکار) ***
درآمد عمومي وصولي ( بستانکار ) ***




4. انتقال اقلام درآمد عمومي به حساب خزانه تمرکز وجوه درآمد عمومي دستگاه اجرائي
خزانه تمرکز وجوه درآمد عمومي ( بدهکار) ***
بانک وجوه تمرکز درآمد عمومي ( بستانکار ) ***




5. انتقال وجوه مذکور به حساب درآمد عمومي کشور و اخذ تائيديه از خزانه بر اساس برگه بستانکاري حساب 8001 حاوي مشخصات درآمد عمومي مربوط


درآمد عمومي ارسالي ( بدهکار) ***
خزانه تمرکز وجوه درآمد عمومي ( بستانکار ) ***




6. معادل مطالبات قابل وصول بر اساس صورتحسابها و ساير مدارک همزمان با ثبت آرتيکل بند (2)



حساب مطالبات قابل وصول / بدهکاران ( بدهکار) ***
حساب کنترل درامد ( بستانکار ) ***






7. ثبت سفته ها و ساير وثيقه ها بابت اقساط مطالبات قابل وصول در صورتيکه دستگاه اجرائي مربوط طبق قانون و مقررات وصول درامد مورد نظر اجازه وصول آن ، به صورت تقسيط را داشته باشد .


حساب اسناد دريافتني ( بدهکار) ***
حساب مطالبات قابل وصول / بدهکاران ( بستانکار ) ***




8. به هنگام ارسال اسناد دريافتني به بانک براي وصول



حساب اسناد در جريان وصول ( بدهکار) ***
حساب اسناد دريافتني ( بستانکار ) ***




9. بهنگام عدم وصول ( نکول شده ) اقساط درامد در موعد تعيين شده



حساب اسناد نکول شده ( بدهکار) ***
حساب اسناد در جريان وصول ( بستانکار ) ***




10. بهنگام ارسال اسناد و مدارک نکول شده به اجراء و واحد حقوقي جهت عمليات اجرائي وصول


حساب اجراء و دعاوي حقوقي ( بدهکار) ***
حساب اسناد نکول شده ( بستانکار ) ***




11. به هنگام واريز وجه به حساب درامد دستگاه در هر يک از مراحل بندهاي 6 ، 7 ، 8 ، 9 و 10 فوق الاشاره حسب مورد بطور همزمان ثبتهاي زير در دفاتر انجام ميپذيرد .




حساب بانک تمرکز وجوه درآمد عمومي ( بدهکار) ***
درآمد عمومي وصولي ( بستانکار ) ***
حساب کنترل درامد ( بدهکار) ***


حساب بدهکاران / اسناد دريافتني / حساب اسناد در جريان وصول / حساب اسناد نکول شده / حساب اجراء و دعاوي حقوقي ( بستانکار ) ***






12. در صورتيکه تعداد اقلام درآمد قابل وصول و سفته هاي دريافتي دستگاه اجرائي معدود باشد ذيحسابي ميتواند به جاي استفاده از سر فصل حسابهاي " حساب مطالبات قابل وصول / بدهکاران " و " حساب اسناد دريافتني " از سر فصل " حساب اسناد دريافتني " استفاده نمايد.




13. ثبت وصول و ايصال درآمد عمومي توسط دستگاههاي اجرائي استاني و يا ساير دستگاهها بابت درآمد پيش بيني شده مندرج در قسمت سوم قانون سالانه بودجه کل کشور دستگاه اجرائي مربوط


الف – ثبت در دفاتر دستگاه اجرائي استان و ساير دستگاههاي وصول کننده


1- بانک تمرکز وجوه درآمد عمومي ( بدهکار ) ***
درآمد عمومي انتقالي ( بستانکار) ***
- بهنگام انتقال وجوه مزبور به حساب خزانه تمرکز وجوه دستگاه اجرائي مربوط



2- حساب درآمد عمومي انتقالي ( بدهکار) ***
بانک تمرکز وجوه درآمد عمومي ( بستانکار) ***




ب – ثبت درآمدهاي مذکور در دستگاه اجرائي مربوط
1- بهنگام دريافت فهرست وجوه واريزي از واحد استاني و ساير دستگاهها
وصولي استان يا ساير دستگاهها (بدهکار) ***
درآمد عمومي وصولي ( بستانکار) ***




2- بهنگام دريافت اعلاميه بانکي مبني بر واريز وجوه به حساب تمرکز وجوه درآمد عمومي



خزانه تمرکز وجوه درآمد عمومي (بدهکار) ***
وصولي استان با ساير دستگاهها (بستانکار) ***

---

---

---

---

---

---

---

---

---

تغییرات در اقتصاد امریکا
منشاء بسیاری از تغییرات در نحوة تدریس و عمل حسابداری بهای تمام شده و حسابداری مدیریت، اقتصاد در حال رشد امریکا بود. برای نمونه، اهمیت تولید در اقتصاد امریکا تنزل کرد اما با وجود این کاهش, روشهای تولید دستخوش تغییر شد. براساس داده‏های جمع‏آوری شده توسط دولت، مخارج دستمزد به طور یکنواخت اهمیت خود را از دست داد. مطالب نشریات شناخته شده به ما می‏گوید که اقتصاد امریکا به اقتصادی خدماتی تبدیل خواهد شد. آمار نشان می‏دهد که طی پنجاه سال گذشته کار استخدام به چه وضعی درآمده است. در سالهای 1948 تا 1999 تعداد کارگران در بخشهای تولیدی نسبتاً ثابت ماند، در حالی که در بخشهای غیرتولیدی به طور عمده افزایش یافت. در سال 1948 تعداد افرادی که در خارج از بخش تولیدی کار می‏کردند، تقریبا سه (8/2) برابر تعداد شاغلان بخش تولیدی بود. اما در سال 1999 این نسبت به بیش از شش (5/6) برابر رسید.

تغییرات در کتابهای درسی
حسابداری بهای تمام شده در روزهای اولیه با امروز بسیار متفاوت است. در کتابهای گذشته به موضوعاتی چون تهیه و ارائه اطلاعات برپایه جزئیات مواد، دستمزد، سربار و گزارشهای تولید، گردآوری و اثبات مخارج، کنترل و مقایسه مخارج (Nicholson and Rohrbach, 1919)، روشهای پرداخت به کارگران (روشهای استاندارد مبتنی‌بر نرخ و برنامه‌های انگیزشی)، فهرست حسابهای مورد استفاده در سیستم‌ بهای تمام شده، نمونه مدارک مورد نیاز در این خصوص، روشهای تخصیص سربار، دلایل انواع تخصیص سربار، هزینه‌یابی استاندارد و گزارش انحرافها (Alford, 1934) می‌پرداختند، اما به عناوینی مانند: تجزیه و تحلیل بهای تمام شده، حجم فعالیت، سود ، تجزیه و تحلیل ارزش فعلی ، قیمتگذاری انتقالی یا موضوعات عدم تمرکز ، حسابداری مسئولیت ، گزارشگری قسمت که در کتابهای مدرن حسابداری مدیریت دیده می‏شود، توجهی نمی‌شد.
کتابهای امروزحسابداری مدیریت شامل مباحثی از قبیل تصمیمگیریهای مدیران ونظارت آنان بر تصمیمگیریهای انجام شده و استفاده از ارقام حسابداری مانند مخارج، درآمدها و سودها برای ارزیابیِ عملکرد مدیران و کارکنان آنهاست. بنابراین بسیاری از مدیران داده‏های حسابداری را برای تصمیمگیری عملیاتی و ارزیابیِ عملکرد به کار می‏برند(Zimmerman 1997).

تغییرات در سازمانهای حرفه‏ای حسابداری
کتابهای درسی و در نتیجه حرفه حسابداری مدیریت تغییر کرد. سازمان حرفه‏ای که حسابداران مدیریت اعضای اصلی آن هستند، انجمن حسابداران مدیریت ، نیز طی زمان گسترش یافت. در سال 1919 انجمن ملی حسابدارانِ بهای تمام شده امریکا ، تعداد 37 عضو داشت. هدف این سازمان ایجاد انجمنی برای حسابداران صنعتی بود تا تجربیاتشان را در اختیار یکدیگر قرار دهند و مشکلات اعضای خود را حل کنند.
انجمن رشد کرد، به بلوغ رسید و از تأکید صرف بر حسابداری بهای تمام شده به تأکید بر موضوعات مربوط به کنترل مدیریتی تغییر روش داد. ایجاد سیستمهای رایانه‏ای که در سالهای 1950 آغاز شد، حسابداران را قادر کرد که دامنه وسیعتری از خدمات را به مدیران ارائه کنند. در واقع زمانی که انجمن در سال 1957، به این واقعیت پی برد، کلمة بهای تمام شده را از عنوان خود حذف کرد وبه انجمن ملی حسابداران تغییر نام داد. با گسترده شدن وظایف حسابداران از جمله تجزیه و تحلیل مالی و مدیریت مالی، انجمن مجدداً در سال 1991 نامش را به انجمن حسابداران مدیریت تغییر داد. نشریه اصلی انجمن نیز تغییر نام داد. در سال 1925 این نشریه با نام بولتن انجمن ملی حسابداران بهای تمام شده انتشار یافت که عمدتاً مقالات اعضا را که به توصیف موضوعاتی از قبیل هزینه‏یابی محصول و بودجه‏بندی می‏پرداختند، چاپ می‏کرد. در سال 1957 نام آن به بولتن انجمن ملی حسابداران تغییر یافت تا تغییر نام انجمن را منعکس کند و در سال 1965 نام آن به حسابداری مدیریت تغییر یافت. در سال 1990حسابداران مدیریت با کارهای مالی شرکتهایشان نیز عجین شدند و از این‌رو حرفه حسابداری مدیریت جهش دیگری کرد و موجب شد که در سال 1999 نام نشریه ماهانه انجمن به مالیه راهبردی تغییر یابد.

تغییر در تدریس حسابداری مدیریت
اولین شماره مجله پژوهش حسابداری مدیریت مشتمل بر سه مقاله از استادان برجسته حسابداری مدیریت بود؛ هر سه بر محور این موضوع که حسابداری مدیریت کجا بوده و به کجا خواهد رفت. در این مقاله به دیدگاههای دو تن از این نویسندگان اشاره می‏شود.
آنتونی (R. Anthony, 1983) می‏نویسد که در سالهای 1930 نزدیکترین موضوع به کتابهای درسی حسابداری مدیریت، کتابهای حسابداری بهای تمام شده بود. او همچنین به تفاوت بین حسابداری بهای تمام شده و حسابداری مدیریت به صورت زیر اشاره می‏کند:
“… به طور کلی کتابهای درسی حسابداری بهای تمام شده با ارقام سر و کار دارند، در حالی که حسابداری مدیریت برمبنای این ادراک است که انسان از ارقام استفاده می‏کند.”
به عقیده آنتونی هدف حسابداری بهای تمام شده، یافتن بهای تمام شدة محصولات تولیدی است. در صورتی که هدف حسابداری مدیریت کمک به مدیران در استفاده از اطلاعات حسابداری برای ادارة سازمانهاست. آنتونی به معرفی عناوینی مانند مخارج تفاضلی ، قیمتگذاری انتقالی، ارزش فعلی، مخارج سرمایه و مراکز سود در رشته حسابداری مدیریت می‏پردازد.
هورن‏گرن (Ch. Horngren, 1989) می‏نویسد که چگونه وقتی در دانشگاه شیکاگو تدریس می‏کرده و همکار پروفسور واتر (Vatter) بوده با مخارج تفاضلی آشنا شده است. او همچنین آمار جالب زیر را ارائه می‏کند که نشان می‏دهد چگونه محتوای کتابهای حسابداری بهای تمام شده تغییر کرده است. براساس نوشته او، تعداد فصلهای کتابهای حسابداری مدیریت که به ارزیابی کالا اختصاص یافته است (هزینه‏یابی کالا) از 73 درصد در سالهای 50 – 1945به 46 درصد در سالهای 1970 کاهش یافته است؛ تعداد فصلهای مربوط به کنترل مخارج (بودجه‏بندی، انحرافات مخارج و غیره) طی این دوره یکسان مانده است، و تعداد فصلهای اختصاص داده شده به تصمیمگیری مدیریتی (برای نمونه، تصمیمات مربوط به ساخت یا خرید، تصمیمات قیمت، تجزیه و تحلیل بازده سرمایه و غیره) از 6 درصد در اوایل این دوره به 33 درصد در سالهای 1970 افزایش یافته است. تغییر بزرگ در موضوع مورد تمرکز کتابهای درسی حسابداری بهای تمام شده طی این دورة بیست و پنج ساله، همانند تغییرات در انجمن حسابداران مدیریت بوده است. بررسی هفت کتاب جدید حسابداری مدیریت نشان می‏دهد که حدود 35 درصد فصلها به عناوین تصمیمگیری اختصاص داده شده است که تقریبا برابر با نسبت این فصول در کتابهای دوره 1970 است. ظاهراً از سالهای 1970 تا به‌حال کتابها (در قالب محتوای تصمیمگیری) تغییرات کمی‏داشته‏اند.
به‏طور خلاصه اقتصاد، کتابهای درسی، سازمانهای حرفه‏ای، و موضوع حسابداری مدیریت در حال تغییر است.


نیم قرن آموزش و کاربرد حسابداری مدیریت
روشن است که حسابداری مدیریت در حال رشد است و نگاهی دقیقتر به رویدادهای اصلی پنجاه سال گذشته، کمک می‌کند تا دریابیم که در حال حاضر در کجا هستیم. در این مقاله بحث را با هزینه‏یابی مستقیم که در سالهای 1950 و 1960 به اوج رسید آغاز می‏کنیم. سپس با اشاراتی به تغییرات ریاضی در حسابداری مدیریت، مطالعة رفتاری، استفاده از تئوری کارگزاری و سرانجام مطالعه اینکه چگونه دنیای واقعی تجارت بر حسابداری مدیریت اثر می‏گذارد، آن را دنبال می‏کنیم.

هزینه‏یابی مستقیم
بحث هزینه‏یابی مستقیم می‏تواند عمده‏ترین رویداد سالهای 1950 محسوب شود. تعداد مقالات، کتابها و پژوهشهای انتشار یافته در این زمینه از سال 1950 تا 1960 دلیل این ادعاست. براساس ادبیات، تعداد مقاله‏هایی که با عنوان هزینه‏یابی مستقیم در این دهه در امریکا به چاپ رسید، 144 مورد بوده است، حال آنکه کمتر از شش مجله حسابداری منتشر می‏شد.
بحث هزینه‏یابی مستقیم با انتشار دو مقاله در سالهای 1930 پایه‏گذاری شد. اولین مقاله مربوط به هریس(Harris, 1936) بود؛ با این عنوان که در ماه گذشته چه عایدمان شده است؟ که چگونگی محاسبه سود ویژه را براساس روشهای مختلف هزینه‏یابی کالا نشان می‏داد. مقالة دوم با عنوان ایراد اغلب صورتهای سود و زیان در چیست؟ نوشتة کهل (Kohl, 1937) بود. او در این مقاله استدلال کرد که تمام مخارج ثابت باید از مخارج محصول خارج شود.
در دوره هزینه‏یابی مستقیم، چند تن از حسابداران دو مورد از بهترین نمونه‏ها، مارپل (Marple, 1967) و مک فارلند (McFarland, 1966) هستند) متذکر شدند که هزینه‏یابی مستقیم فرای محاسبه صرف سود خالص، خلق کننده رویکرد کاملی برای حسابداری مدیریت برمبنای مفاهیم مخارج نهایی و حسابداری حاشیه فروش است. از این دیدگاه کلیه مخارج ثابت براساس قسمتهای مختلف یک واحد تجاری مشخص می‏شد. اگر شرکتی یکی از قسمتهایش را حذف می‏کرد، تمام مخارج ثابت قابل ردیابی به آن قسمت از بین می‏رفت. همچنین تمامی درآمدهای ایجاد شده به‏وسیله آن قسمت کسر می‏شد تا حاشیه فروش قسمت به دست آید. این رویکرد موجب می‏شد که سلسله مراتبی از حاشیه فروش ایجاد شود که براساس آن قسمتهای نزدیک به رأس سازمان نسبت به قسمتهای نزدیک به کف، مخارج ثابت بیشتری را به گردن بگیرند؛ همچنین به معنای آن بود که در گزارشهای مدیریت تخصیص مخارج نشان داده نمی‏شد.
اولین کتاب حسابداری بهای تمام شده هورن‌گرن (Horngren, 1962)، رویکرد حاشیه فروش را به حسابداری مدیریت ارائه کرد؛ اما بررسی مقالات منتشر شده طی 20 سال گذشته بیانگر آن‌ است که این رویکرد پذیرش وسیعی پیدا نکرد.

تغییرات ریاضی در حسابداری مدیریت
ریاضیات اندیشه بزرگ بعدی بود که آموزش حسابداری مدیریت را تکان شدیدی داد. در سالهای 1960 بنیاد فورد اعتباری برای بالا بردن کیفیت آموزش بازرگانی در امریکا اختصاص داد. هدف یکی از برنامه‏های این بنیاد، تربیت کیفی استادان دانشکده های بازرگانی، و علمی‏تر کردن آموزش بازرگانی بود. از آنجا که ریاضیات زبان علم است، به نظر می‏رسید داشتن سواد علمی برای اعضای هیئت علمی بازرگانی مناسب باشد.
این طرز تفکر در تدریس حسابداری مدیریت نیز رسوخ کرد و در سالهای 1970 چندین کتاب درسی حسابداری مدیریت با تأکید شدید برریاضیات منتشر شد. این کتابها مباحث مدلهای کالا ، برنامه‏ریزی خطی ، تجزیه و تحلیل رگرسیون و تصمیمگیری بیز را تحت پوشش قرار دادند. نویسندگان در صورت امکان برای حل مسائل از رویکرد ریاضی استفاده کردند. احتمالاً کتاب کاپلان (Kaplan, 1982) با عنوان حسابداری مدیریت پیشرفته که در سال 1982 منتشر شد، بیانگر آخرین تشویق این دیدگاه حسابداری مدیریت است، زیرا در اولین چاپ این کتاب فقط سه فصل از هفده فصل (فصل دو: الگوهای رفتاری مخارج، فصل سیزده: عدم تمرکز، وفصل شانزده: برنامه‏های غرامت و پاداش مدیران اجرایی) عاری از هرگونه تذکرات ریاضی بود. در حالی که در چاپ بعدی کتاب (Kaplan & Atkinson, 1989) تقریباً تمام مطالب ریاضی ناپدید شد و تأکید عمدتاً بر تصمیمات مدیریت و ساختار سازمانها قرار گرفت. در واقع در چاپ دوم به وضوح بر مدیران تأکید گردید، حال آنکه در چاپ اول بر تکنیسینهایی که می‏توانستند با مدلهای ریاضی کار کنند، تأکید شد.
چاپ سوم کتاب کاپلان و آت کینسون (Kaplan & Atkinson, 1998) حتی بیشتر در مسیر تصمیمگیریهای مدیریتی حرکت کرد. در این جلد نه تنها بیشتر به موضوعات تصمیمگیری مدیریت پرداخته شد، بلکه عناوین مرسوم نظیر تخصیص مخارج نیز دارای چاشنی مدیریتی شد. کتاب که در اولین چاپ شرحی از ابزار ریاضی برای حسابداران بود به کتابی در ارتباط با اینکه چگونه مدیران برای اداره سازمانهای خود می‏توانند داده‏های مالی و عملیاتی را به‌کار برند، تبدیل شد.

حسابداری رفتاری
مردم به ارقام حسابداری عکس‏العمل نشان می‏دهند و گروهی از حسابداران مدیریت در سالهای 1960 شروع به مطالعة این موضوع کردند. مقالات پژوهشی زیادی نوشته شد که بیان می‏کرد چگونه مردم به ارقام تهیه شده توسط سیستم حسابداری عکس‏العمل نشان می‏دهند. کاربردی‏ترین این تحقیقها، موردی بود که با همکاری انجمن ملی حسابداران در ارتباط با مشارکت در فرایند بودجه‏بندی انجام شد(Swieringa & Moncurl, 1975). دیدگاه پذیرفته شده در کتابهای درسی آن زمان در ارتباط با بودجه‏بندی، بیانگر آن بود که هرقدر شرکتها مشارکت بیشتری در این فرایند داشته باشند، بودجه‏های بهتری تهیه خواهد شد. تحقیقات آنها نشان داد که در برخی شرایط این موضوع حقیقت دارد؛ اما همچنین نشان داد که در سایر شرایط، مشارکت فعال در بودجه‏بندی می‏تواند اهداف مدیریت ارشد را خنثی کند و به کل شرکت خسارت وارد نماید.
امروز دانشپژوهان حسابداری هنوز به بررسی تعامل بین مدیر و سیستم حسابداری می‏پردازند؛ اما به نظر می‏رسد که تنها تأثیر این کار بر آنچه ما در دروس حسابداری مدیریت تدریس می‏کنیم این است که در حال حاضر بیشتر کتابهای حسابداری مدیریت اهمیت موضوعات رفتاری را تأیید می‏کنند، در صورتی که متأسفانه بیشتر این تحقیقها به جریان اصلی دروس راه نیافته‏اند.

تئوری کارگزاری
گروه دیگری از پژوهشگران بجای مطالعه بر روی مردم به تجزیه و تحلیل رفتار نمایندگان آنها با استفاده از چارچوب مالک-کارگزار می‏پردازند. این پژوهشگران مردم را براساس توابع مطلوبیت آنها مورد مطالعه قرار می‏دهند و به این نکته توجه دارند که افراد در جهت منافع خودشان کار می‏کنند و نه در جهت منافع سازمان. اصطلاح تئوری کارگزاری برای تشریح این رشته از تحقیق به‌کار می‏رود. این مدل به پژوهشگران اجازه می‏دهد که رفتار مالکان و کارگزاران را براساس قرارداد بین آنها به شیوة ریاضی نشان دهند.
متأسفانه، همانند تحقیقهای رفتاری، نتایج تعداد کمی از این پژوهشها در تدریس حسابداری مدیریت در دوره کارشناسی راه یافته، اما موجب شده است که حسابداران مدیریت به اثرات انگیزشی سیستمهای حسابداری مدیریت حساس شوند. البته کاربرد مستقیم تئوری کارگزاری در عملیات واقعی روز به روز سازمان مشکل است. این موضوع بسیار ناامید کننده است زیرا به نظر می‏رسد که مدل دارای ارزشهای زیادی است. شاید به همین دلیل است که پژوهشگران هنوز در جهت گسترش کاربرد تئوری کارگزاری در حسابداری مدیریت کار می‏کنند.
در دروس دوره‏های آموزش تکمیلی، استفاده بیشتری از تئوری کارگزاری می‏شود، زیرا دانشجویان این دوره‌ها باید با ابزار کمّی که لازمه استفاده از این مدلهاست، تجهیز شوند.

یافته‏های دنیای واقعی
در اوایل سالهای 1980، حسابداران مدیریت دوباره به سمت دنیای واقعی تجارت جلب شدند تا دریابند که از آزمون عملیات تجاری چه می‏توانند بیاموزند. برای رایزنی در این زمینه بخش حسابداری مدیریت انجمن حسابداری آمریکا سمینارهایی برپا کرد. در نتیجه، تعدادی از پژوهشگران به تحقیق در مورد پدیده حسابداری با استفاده از داده‏های واقعی پرداختند.
از زمانی که برای اولین بار پروفسور کاپلان پژوهشگرانی را به انجام تحقیق با استفاده از داده‏های واقعی فرا خواند، تعداد پژوهشگران که به پژوهش در مورد حسابداری مدیریت پرداختند افرایش یافت. در کتابهای درسی هم اشاره به شرکتهای واقعی آغاز شد و این کتابها با عطف به داده‏های واقعی شرکتها به بحث در بارة مسایل حسابداری مدیریت پرداختند. سمینار تحقیقاتی سالانه بخش حسابداری مدیریت وابسته به انجمن حسابداری آمریکا، نشست مشترکی با انجمن حسابداران مدیریت برگزار کرد و شرکتها مواردی را که در عمل با آن روبرو بودند، مطرح کردند.
سالهاست مجلة مباحث آموزش حسابداری مقالاتی به چاپ می‏رساند و اعضای هیئت علمی می‏توانند در کار تدریس از آنها استفاده کنند. طی پنج سال گذشته، یازده مقاله در زمینة حسابداری مدیریت به چاپ رسیده است. جالب است بدانیدکه هشت مورد از این مقالات در مورد شرکتهای غیرتولیدی بود. ریبیل و همکاران (Rebele et al., 1998) جدولی از عناوین مقالات منتشر شده در پنج مجله آموزش حسابداری از سال 1991 تا 1997 تهیه کردند. به نظر می‏رسد که فراخواندن پژوهشگران به ایجاد ارتباط بیشتر بین حسابداری مدیریت با دنیای واقعی، موجب جلب توجه بیشتر به شرکتهای واقعی و مشکلات آنها شده است.


امروز در کجا قرار داریم؟
در حال حاضر به نظر می‏رسد حسابداران مدیریت در مورد هویت واقعی خود یا رشته حسابداری مدیریت سردرگمند. بعضی از موضوعاتی که در کتابهای درسی فعلی حسابداری مدیریت دیده می‏شود و در ارتباط با مؤسسات تولیدی جدید است بسیار مشابه اطلاعات کتابهای اولیه بهای تمام شده و تولید است. در زمانی که به نظر می‏رسید کتابهای حسابداری مدیریت به کشف مجدد گذشته مشغولند، در مورد کارتهای متوازن نتایج ، حسابداری مدیریت راهبردی و تئوری محدودیتها نیز گفتگو می‌شد. در نتیجه به نظر می‏رسد که کتابهای درسی همزمان در جهت گذشته و آینده در حرکتند.
تغییر نام نشریه انجمن حسابداران مدیریت به مالیه راهبردی بیانگر آن است که حسابداران مدیریت تصور می‏کنند نیازمند تمثالی جدید هستند. اینکه تمثال جدید چه باید باشد به روشنی معلوم نیست، اما تحقیق اخیر انجمن حسابداران مدیریت در مورد نوع کار اعضا، روندهای جالبی را نشان داد.(Russell et al., 1999) براساس نتایج این تحقیق دو مورد از مهمترین وظایف اعضای انجمن حسابداران مدیریت عبارت از برنامه ریزی راهبردی درازمدت و بهبود بخشیدن به فرایند کار است. همچنین مهمترین مهارتهای گزارش شده عبارت از مهارتهای رایانه‏ای / فناوری/ شبکه، نرم افزار حسابداری و تدریس/ صحبت کردن و ایجاد ارتباط است. متأسفانه هیچیک از این عنوانها در کتابهای درسی حسابداری مدیریت دیده نمی‏شود.
همان‏طور که اشاره شد، حسابداری مدیریت در حال تغییر عمده‏ای است. اما از آنجا که ما در میانة این تغییر قرار داریم دقیقاً متوجه آن نمی‏شویم. سخنرانان سمینارهای مختلف راجع به تازه بودن آنچه با آن روبرو هستیم و اینکه چگونه می‏توانیم از آن استفاده کنیم، سخن رانده‌اند، اما از تمام این بحثها موضوع مشترکی به دست نیامده است. اگر از اینهمه سردرگمی و سرو صدا چیزی حاصل شود، این است که حسابداران مدیریت باید بیاموزند تصمیمگیریهای مدیران را بهتر درک کنند، زیرا فقط با درک کامل تصمیمهای مدیران می‏توانند به تجزیه و تحلیل محتوای تصمیمات مختلف بپردازند. برای ایجاد سیستمهای حسابداری مدیریت کارا، درک استراتژی شرکت، از اهمیت برخوردار است. سیستم حسابداری مدیریتی که استراتژی شرکت را حمایت می‏کند، ارزش‏آفرین است، حال آنکه سیستمی که استراتژی شرکت را نادیده می‏گیرد ارزش را نابود می‏سازد. هر گاه برای انجام استراتژی شرکت، سیستم حسابداری مدیریت ارزش‏آفرین اجرا شود، مستقیماً از تصمیمات مدیر پشتیبانی می‏کند.
درگذشته نیاز شرکتها به حسابداران به دلیل مهارت آنها در تهیة ارقام برای تجزیه و تحلیل مالی بود، تا مدیران در تصمیمگیریها از نتایج تجزیه و تحلیل استفاده کنند. اما در حال حاضر کاربرگ الکترونیکی هر مدیری را قادر می‏سازد که خود به این ارقام دست یابد. اگر حسابداران مدیریت مستقیما در جهت ارزشمند شدن فرایند تصمیمگیری همکاری نکنند، مدیران افراد متخصصی را، مثلا در زمینه اقتصاد، استخدام خواهند کرد تا به آنها کمک کنند.


آینده آموزش حسابداری مدیریت
آیندة تدریس و کاربرد حسابداری مدیریت با وضعیت فعلی یا گذشته آن متفاوت خواهد بود. در این تغییر، موضوع فناوری یکی از محورهای عمده به شمار می‏رود. همچنین ماهیت تصمیمات مدیریتی با گذشته تفاوت خواهد داشت. در نتیجه حسابداران مدیریت باید از وضعیت ایستای مخارج‏گرا به وضعیت پویای جریان نقدی‏گرا تغییر مسیر دهند.

فناوری
فناوری مدیران را قادر می‏سازد آنچه را در گذشته حسابداران برایشان انجام می‏دادند، خودشان انجام دهند. پنجاه سال پیش، مدیران در انجام محاسبات به حسابداران اتکا می‏کردند، زیرا آنها در پردازش ارقام مهارت داشتند. امروز، هر مدیر، رایانه‏ای در مقابل خود دارد و می‏تواند به سرعت به داده‏ها دست یابد و تصمیمگیری کند. دیگر به حسابداران به دلیل مهارتشان در انجام محاسبات، نیازی نیست؛ رایانه این وظیفه را انجام می‏دهد.
در این شرایط، حسابدار فقط با تطبیق خود با تغییرات اطرافش،پایدار خواهد ماند. حسابداران می‏توانند به عنوان مشاور در تجزیه و تحلیل‌های مالی به مدیران کمک کنند تا آنها تصمیمات مستدلی در جهت استفاده از منابع شرکت بگیرند. حسابداران آینده با استفاده از دانش خود در زمینه جمع‌آوری داده‏ها و سیستمهای پردازشی شرکت، به مدیران کمک خواهند کرد تا زمان تجزیه و تحلیل را به حداقل برسانند.
برای گزارشگری، حسابدار مدیریت سیستمهایی طراحی می‏کند که مناسب نیازهای هر مدیر باشد. برای مثال می‏توان سیستمی طراحی کرد که مدیر بدون هیچ کوششی اطلاعات مالی مورد علاقة خود را دریافت کند؛ یعنی با فشار بر کلید کامپیوتر، آنچه می‏خواهد در اختیارش قرار گیرد. در این صورت حسابدار مدیریت مهارتهای خود در تشخیص اطلاعات مورد علاقه مدیر را به کار می‏گیرد وکاربرگی الکترونیکی برای ارائه این اطلاعات به وی ایجاد می‏کند. البته ایجاد اولین کاربرگ الکترونیکی نیازمند تلاش درخور ملاحظه‏ای است، اما دفعات بعد کوشش کمی ‏می‏طلبد. برخی از مدیران به گزارشهای نموداری، بعضی به جدول و گروهی به تجزیه و تحلیل داده‏ها علاقه‌مندند. حسابدار مدیریت تمامی این اقلام را برای مدیر فراهم می‏کند.
پیش‌بینی می‌شود که این رویکرد در آینده متداولتر شود و مضامینی برای روش تدریس حسابداری مدیریت داشته باشد. این رویکرد مدرسین را ملزم می‏کند که دانشجویان را آن‌گونه تربیت کنند که در طراحی روشهای مختلف ارائه اطلاعات به مدیران مهارت به دست آورند. آنها باید در کلاسهای درس، وقت بیشتری را برای بحث در مورد محاسن و معایب مدلهای مختلف ارائه اطلاعات صرف کنند. در تدریس حسابداری مدیریت در آینده، اصول ارائة نموداری داده‏ها، ارائه به صورت جدول و اینکه چگونه مدیران واقعاً از داده‏ها استفاده می‏کنند با اهمیت‏تر خواهد شد. حسابداران مدیریت باید به‌گونه‏ای تعلیم یابند که بیشتر بر استفاده‏کنندگان سیستم و کمتر بر پردازش داده‏ها توسط سیستم تأکید کنند.

برآورد جریانهای نقدی
مدرسان حسابداری مدیریت نیز تغییر روش خواهند داد و به جای تأکید بر تجزیه و تحلیل مخارج بر تجزیه وتحلیل وجه نقد تأکید خواهند کرد. در تجزیه و تحلیل مخارج، بیشتر تصور بر این است که سازمانها با خط تولید با ثبات یا نرخ رشد ثابت در دنیایی ایستا مسکن دارند. این دیدگاه در مورد سازمانهای بزرگ صحت دارد، اما امروز بسیاری از سازمانها به سرعت در حال رشد هستند؛ در یک چشم بر هم زدن به تولید محصول می‏پردازند، و به طور دائم ساختار سازمانی خود راتغییر می‏دهند.
به نظر می‏رسد تعیین بهای تمام شده محصول در شرکتی که چرخه عمر محصول دوازده ماه است بی‏ثمر باشد، زیرا بهای تمام شده ارزش کمی ‏برای مدیران دارد. آنها چرا باید نگران بهای تمام شده محصولی باشند که ظرف چند ماه با نوع بعدی یا نوع کاملا متفاوتی جایگزین می‏شود؟ مقطع تصمیمگیری قطعی برای چنین محصولاتی، قبل از تولید آنها یعنی زمانی است که مدیران به بررسی راهبرد شرکت و مشتری می‏پردازند. به‌عبارت دیگر به جای تصمیم در مورد نگه‌داشتن کدام محصول یا کدام مشتری، تصمیم در ارتباط با افزودن کدام محصول یا کدام مشتری گرفته می‏شود. این تصمیمات شکل آینده شرکت را تعیین می‏کند. تجزیه و تحلیل مقتضی برای این تصمیمات، تجزیه و تحلیل وجه نقد است که افزایش تمام جریانهای نقدی مرتبط با استراتژیهای مختلف را در نظر می‏گیرد.
با تجزیه و تحلیل وجه نقد، مدیران بدون نگرانی در مورد صحت مبلغ سربار منظور شده یا مربوط بودن مخارج به تجزیه و تحلیل، تمام عوامل مؤثر بر جریانهای نقدی را بررسی می‏کنند. همچنین این تجزیه و تحلیل از تصمیماتی مانند انتخاب مشتری پشتیبانی می‏کند. حسابدار مدیریت به مدیران کمک می‏کند که به ارزیابی جریانهای نقدی مرتبط با مشتریان مختلف بپردازند و با استفاده از نتایج تعیین کنند که کدام مشتری به جمع مشتریان شرکت افزوده یا از آن کاسته شود.
آنها با این تجزیه و تحلیل به مدیران کمک می‏کنند که تأثیر جریانهای نقدی ناشی از تغییر مشتریان را مشخص کنند. تجزیه و تحلیل جریان نقدی، تأکید بر تأثیر اقتصادی تغییر مشتری را برای حسابداران و نیز مشتریان آسان می‏کند.


نتیجه‏گیری
دوران استفاده از گره طناب و لوحهای سفالین به سر آمده است. امروز در تمام دنیا از رایانه استفاده می‏شود. دنیای حسابداری مدیریت نیز در حال تغییر است و نتیجه می‏شود که روش و محتوای تدریس باید تعدیل گردد؛ اگرچه با نگاهی به فهرست مندرجات بعضی از کتابهای حسابداری مدیریت اخیر در می‏یابیم که نیازمند تغییر بیشتر هستیم. شاید عناوین مطرح شده در بسیاری از این کتابها قبل از گسترش رایانه، مناسب دانشجویانی ‌بود که قصد داشتند حسابدار مستقل شوند، اما برای دانشجویانی که تربیت می‏شوند تا تصمیمگیری مدیران مدرن را پشتیبانی کنند، از ارزش کمی ‏برخوردارست. بعلاوه، کتابها عناوینی را پوشش می‏دهند که از نظر حسابداران جالب است، به جای اینکه از دید مدیران با اهمیت باشد. برای مثال حسابداران مخارج محصول را محاسبه می‏کنند، اما مدیران به ارزیابی انتخاب مشتری و ارزش مشتری می‏پردازند؛ حسابداران مخارج را تخصیص می‏دهند، و مدیران نگران راهبردهای رقابتی هستند؛ حسابداران به تهیة بودجه و انحرافات مخارج می‏پردازند، اما مدیران کوشش می‏کنند عملیات مدرن و روان شود. ما نیز اگر می‏خواهیم درسهای حسابداری مدیریت به مدیران آینده مربوط باشد، باید به جای اینکه دروسی ارائه کنیم که از نظر حسابداران جالب است، دروسی را عرضه کنیم که موضوعات راهبردی پیش روی مدیران را مخاطب قرار ‏دهد.

---

ویلیام ویجر کوپر (William Wager Cooper)

بیش از 50 سال در زمینه ­های آموزش و تحقیقات الهام بخش بوده است. او سردبیری مجلا‌ت و مشاوره موسسه­های مختلف در بخشهای عمومی دولتی و خصوصی را بر عهده داشته و نویسنده­ای چیره­دست است. نوشته­های کوپر بیشتر بر رویکردهای خلا‌ق و کمّی‌ مدیریت تاکید دارد. مشارکت او در آموزش مدیریت نیز به همین اندازه اهمیت و برجستگی دارد، و در گزارشهای موسسه فورد و کارنگی (Ford and Carnegie) نیز به آن اشاره شده است. کوپر به همراه دیگران 17 کتاب و بیش از 450 مقاله تالیف کرده است، از جمله همکاران او می‌توان دانشمندان زیر را نام برد:

رابرت تروبلا‌دRobert) (Trueblood، اریک کهلر(Eric Kohle) و یوجی ایجیری ((Yuji Ijiri که همگی اعضای تالا‌ر مشاهیر حسابداری هستند.

آبراهام چارنز (Abraham Charnes)که همه­ جا از او به­ عنوان آقای برنامه­ ریزی خطی یاد می­شود نیز از همکاران کوپر می­باشد، در حدی که بخشی از شهرت چارنز به خاطر آن است که به همراهی کوپر، قلمروهای کاملا‌ً جدیدی از کاربرد و پژوهش مانند برنامه­ریزی بر مبنای هدف، برنامه ریزی محدود شده شانس و این اواخر تحلیل پوششی داده­ها (DEA) را ایجاد کردند.


کوپر سال 1914 در شهر برمینگهام (Birmingham) از ایالت آلا‌باما (Alabama) متولد شد. پدرش دفتردار بود و بعد توزیع کننده شرکت آنهویزر- بوش –Anheuser) Bush ) شد. در 3 سالگی خانواده‌اش به شیکاگو رفتند و پدرش مالک پمپ بنزین های زنجیره‌ای شد که در دوران رکود آنها را از دست داد. او تنها تا سال دوم به دبیرستان رفت و به علت بیماری پدر و نبود درامد خانوادگی، به هر کاری از بوکس حرفه­ای تا توپ جمع­کنی در سالن بولینگ و حمل وسایل بازی گلف برای بازیکنان روی آورد.

یک روز در حال حمل وسایل گلف با اریک کهلر ملا‌قات کرد و از آن روز به بعد کهلر معلم تمام زندگی او شد و تاثیر زیادی بر زندگی کوپر به­ جای گذاشت.
از جمله وامی‌به کوپر داد تا او بتواند یک دوره آموزشی را در دانشگاه شیکاگو بگذراند. کوپرخیلی زود به فضای دانشگاه علا‌قه­مند شد و تصمیم گرفت در آزمونهای ورودی در رشته شیمی کاربردی شرکت کند، چرا که به نظر می‌رسید نسبت به سایر رشته‌ها شانس بیشتری برای یافتن شغل داشته باشد.

در همین دوران بود که کهلر که در آن زمان از شریکان شرکت آرتور اندرسون((Arthur Andersonشده بود از او خواست که با کاربرد ریاضیات به کار رفته در یک تخلف را کشف کند. متهم پرونده از شرکت آرتور اندرسون خواسته بود که این کار را انجام دهد و کوپر توانست اشتباهات ریاضی به کار گرفته شده توسط مهندسان شاکی را پیدا کند و بدین ترتیب شرکت آندرسون او را در تابستان به­طور تمام وقت و در طی سال تحصیلی به­طور نیمه­وقت استخدام کرد. این رخداد علا‌قه او را به حسابداری برانگیخت به­طوری که کارشناسی ارشد خود را از شیمی به اقتصاد در دانشگاه شیکاگو تغییر داد و کهلر نیز جهت آموختن حسابداری به او کمک زیادی کرد.

او در سال 1938 از فی بتا کاپا (phiBeta Kappa) در اقتصاد فارغ التحصیل شد.در آن زمان کهلر مدیر مالی شعبه دره‌ تنسی (Tennessee Valley) شرکت آندرسون بود و کوپر را با خود به آن شعبه برد.
کوپر مسئول کار بر روی حسابرسی رویه‌ها (که امروزه حسابرسی عملکرد نامیده می‌شود) و دادن مشاوره به کهلر در مباحث ریاضی مورد نیاز جهت تخصیص هزینه­ها و سایر موضوعات بحث انگیز که آن شعبه درگیر آن بود، شد و او را در تهیه یک شهادتنامه برای کارگروه مشترک مجلس نمایندگان و سنا کمک کرد. تا اواسط سال 1940 بیشتر حجم این کار به اتمام رسید و او به­منظور دریافت درجه دکتری به دانشگاه کلمبیا رفت تا از بورس دکتری دانشکده بازرگانی (‌‌Business School) استفاده کند. پس از گذراندن امتحان جامع در سال1942 مجدداً دانشگاه را ترک کرد و به بخش استانداردهای آماری دفتر بودجه امریکا ملحق شد (اکنون OMB نامیده می‌شود) و به­عنوان بخشی از اقدامات جنگی امریکا به­عنوان هماهنگ کننده کلیه امور حسابداری و برنامه‌های آماری مرتبط دولت فدرال منصوب شد.کوپر در اواخر سال 1944 با اتمام جنگ و به­منظور تدریس در دانشگاه شیکاگو، دفتر بودجه را ترک کرد.

در سال1946، کوپر با قبول ریاست هیئت (کمیته) تصمیم گیرنده برنامه‌های متعدد زمان جنگ در آمارهای مالی، به واشنگتن بازگشت. سپس به انستیتوی علم و فن کارنگی (امروزه دانشگاه کارنگی ملونCarnegie-Mellon)) نامیده می‌شود) منتقل شد و به تاسیس اولین دوره کارشناسی ارشد و دکتری مدیریت صنعتی و بعد امور عمومی‌و شهری کمک زیادی کرد.

کوپر در سال 1976 پس از 30 سال کار در دانشگاه کارنگی ملون به دانشکده بازرگانی هاروارد رفت تا به برنامه­های دکترای آنها کمک کند و در همانجا کرسی استادی آرتور لا‌وز دیکینسون (rthur Lowes Dickinson) رادر حسابداری به­دست آورد. کوپر تا سال 1980 در هاروارد بود و سپس به دانشگاه تگزاس رفت. در آنجا ابتدا به تدریس مدیریت، حسابداری، علوم مدیریتی و سیستمهای اطلا‌عاتی پرداخت و اکنون استاد بازنشسته فوستر پارکر (Foster Parker)در امور مالی و مدیریت است.

کوپر صاحب دکتری افتخاری علوم از دانشگاه اوهایو (Ohio)، کارنگی ملون و الیکانته(Alicante) اسپانیاست. درسال 1954 اولین جایزه انجمن حسابداران رسمی امریکا (AICPA) را برای مقاله برتر در حسابداری دریافت کرد.

کوپر بورسیه جامعه اقتصاددانان است. وی همچنین رئیس انستیتوی علوم مدیریت و نیز رئیس انجمن بین المللی پژوهشگران حسابداری بوده است. او مدیر انتشارات انجمن حسابداری امریکا(AAA) بوده و در سال1990 از‌ ‌سوی این سازمان به عنوان مربی برجسته حسابداری انتخاب شده است.

کوپر به عنوان سخنران بین­المللی انجمن حسابداری امریکا انتخاب و در سال1986 به منظور سخنرانی در موضوعها ی حسابداری و ملا‌قات با پژوهشگران دیگر به امریکای لا‌تین سفر کرد. در سال1982 یکی از دریافت کنندگان مدال نظریه جان وان نویمن (John von Neumann) بود که مشترکاً ازسوی جامعه پژوهش در عملیات امریکا و انستیتوی علوم مدیریت به او اهدا گردید.

در سال1988 کوپر جایزه خدمات ممتاز به حسابرسی را از بخش حسابرسی انجمن حسابداری امریکا دریافت کرد و همچنین به عنوان سردبیر حسابرسی (Auditing) که یک مجله عملی و نظری است، از سوی انجمن حسابداری امریکا مورد تقدیر قرار گرفت. او همچنین سه جایزه بنیاد مک کینزی(McKinsey) را برای مقالههای برتر سال در حوزه مدیریت دریافت کرده و مشاور بیش از 200 انستیتو از جمله طرح مارشال (Marshall Plan)، دیوان محاسبات امریکا، یونسکو و غیره بوده است.

کوپر معتقد است که یکی از بزرگترین خدمات او نگه داشتن دانشجویش، یوجی ایجیری (عضو تالا‌ر مشاهیر حسابداری) در این رشته بوده است چرا که ایجیری تحت تاثیر دریافت کننده نوبل اقتصاد، هربرت ای. سیمون (Herbert A.Simo)تصمیم به تغییر رشته به اقتصاد گرفت که کوپر اورا از این کار منصرف کرد.

کارهای کوپر چارچوب تحلیلی جدیدی در حسابداری ایجاد کرد و ارتباط حسابداری با سایر رشته‌ها مانند روانشناسی، اقتصاد، پژوهش در عملیات، علوم مدیریتی و آمار را تسهیل نمود. البته کوپر در حالی که سعی در کاربرد روشها و مفاهیم این رشته‌ها درحسابداری داشت، در پیشرفت آنها نیز تاثیر زیادی گذاشته است.

از جمله مقاله «برنامه­ریزی نقطه سربه­سر و بودجه­بندی جهت رسیدن به هدفها» که با همکاری چارنز( Charnes ) و ایجیری نوشته شد و در اولین شماره بهار سال 1963 ژورنال آواکانتینگ ریسرچ(Journal of Acc.Research) به چاپ رسید.این مقاله راهی برای استفاده از برنامه­ریزی آرمانی و مفاهیم شبکه در حسابداری گشود و نشان داد که چگونه اصول ثبت دوطرفه، قابل گسترش به سایر مفاهیم برنامه­ریزی و بودجه­ریزی می‌باشد و همچنین مفاهیم حسابداری کاربرگ «صفحه گسترده» به عنوان کاربردی از اصول ثبت دو طرفه در استفاده با رایانه­ها مطرح گردید.


کوپر در سخنرانی خود در مراسم اهدای جایزه مربی ماندگار توسط انجمن حسابداری امریکا در سال 1992 نگرانی خود را در جدایی پژوهش از عمل حسابداری بیان کرد و در مقاله­ای که در بزرگداشت پاچیولی ارائه شد، مطرح کرد که ویژگی کاربردی بودن پژوهشهای حسابداری باید تقویت شود و به اقتباس از انستیتوی پاستور در علوم پزشکی، پیشنهاد یک انستیتوی پاچیولی برای پژوهشهای حسابداری را داد که از نظر او می‌توانست به تعادل میان دو رویکرد علوم محض و رویکرد علوم کاربردی درپژوهشهای حسابداری کمک کند.

کوپر پنجاه و پنجمین عضو تالا‌ر مشاهیر حسابداری است. 


دکتر غلامرضا اسلامی بیدگلی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران
بتول زارعی، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر قدس

حسابگر وحسابرس واقعی خداوند است وبا صفت رحمت ؛بندگان مو’من را حسابرسی می کند

حسابداری یا به تعبیری زبان تجارت روشهایی است قراردادی که توسط استادان ،
کارشناسان و یا انجمنهای حرفه ای حسابداران تدوین گردیده است و به
تدریج مورد قبول همگان قرارگرفته است و قابل تصحیح و تغییر می باشد. برای حسابداری تعاریف گوناگونی عنوان شده است که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد :

• فرآیند تشخیص، اندازه گیری و گزارش اطلاعات اقتصادی که برای استفاده کنندگان اطلاعات مزبور امکان قضاوت و تصمیم گیریهای آگاهانه را فراهم می سازد.
• حسابداری عبارتست از خدمتی که با فراهم کردن اطلاعات مالی مورد نیاز مدیران، پرداخت کنندگان مالیات، اداره کنندگان و سایرین جهت تصمیم گیریهای آگاهانه انجام می پذیرد.

• حسابداری عبارتست از فن تفسیر، اندازه گیری و توصیف فعالیتهای اقتصادی. در حسابداری هدف بر این قرار گرفته است که با بنیانگذاری یکسری ضوابط و قراردادها اطلاعات لازم را برای حل مسایل مالی یک موسسه بدست آوریم .

تاریخچه حسابداری

چرتکه یکی از قدیمی ترین ابزار حسابداری

در عصری که جوامع بشری همواره در حال پیشرفت های علمی و صنعتی و اقتصادی
می باشند و با توجه به اینکه نقش فعالیتهای مالی در هر پیشرفت و توسعه ای غیر
قابل انکار می باشد نیاز به توسعه حسابداری روز به روز افزایش می یابد .


در قرون وسطی مرسوم بوده است که فرمانروایان مالیاتها را جمع آوری می کردند و آنرا
در جهت رفع نیازهای مالی مربوط به توسعه املاک به مصرف می رساندند.در آن زمان
یکی از وظایف حسابداران تهیه صورتی از اموال افراد برای خزانه داری فرمانروا به منظور
اخذ مالیات بود . از دیگر وظایف حسابداران آن زمان می توان به تهیه گزارش سفر افرادی
که به کار تجارت بین کشورها اشتغال داشتند اشاره کرد. این گزارش در پایان هر سفر
تهیه می گردید و هدف از آن تعیین سود و زیان مربوط به آن سفر بود. در قرن سیزدهم و
چهاردهم به دلیل رشد عملیات تجارتی تحولاتی در سیستم نگهداری حسابها به وجود آمد.

لوکا پاچیولی ( LUCA PACIOLI ) یک کشیش ایتالیایی و درواقع یک ریاضیدان بود که
توانست با انتشار کتاب ریاضیات لوکا پاچیولی موجب گسترش فن دفترداری دوطرفه در
سراسر اروپا گردد.وی در این کتاب که چند فصلش اختصاص به حسابداری داشت
توانست مهارت تجزیه و تحلیل گری خود را در جهت توصیف سیستم حسابداری دوطرفه
به کار برد.با وجود اینکه دراین کتاب هیچ اشاره ای به دوره مالی ، چگونگی تهیه صورتهای
مالی و نگهداری حسابهای مربوط به دارائیهای ثابت وجود ندارد و نیز تمایزی بین اموال شخصی صاحب موسسه وسازمان تجاری وی نگذاشته است ، به دلیل سادگی و
داشتن ارزشهای علمی در طی قرون پانزدهم و شانزدهم به اغلب زبانها ترجمه شد و
مورد استفاده قرار گرفت .

از زمان به وقوع پیوستن انقلاب صنعتی در انگلستان ، نیاز به حسابداری به شکل چشمگیری افزایش یافت . پس از انقلاب صنعتی امریکا هم از آنجا که سرمایه های شخصی زیادی در شرکتها وارد گردید و موجب توسعه هر چه بیشتر آنها شد و در نتیجه باعث به وجود آمدن غولهای صنعتی قرن بیست و یکم شد سیستمهای حسابداری از اهمیت بیشتری برخوردار گردیدند و حسابداری نیز با پیشرفت وضعیت اقتصادی توسعه و تکامل پیدا نمود.

ابزار و مفاهیم پایه حسابداری

• حساب
• دوره مالی
• دفتر روزنامه
• دفتر کل
• دفتر معین
• درآمد
• هزینه
• سرمایه
• دارایی
• بدهی
• سند حسابداری

مراحل حسابداری

فرایند حسابداری دارای چهار مرحله به شرح زیر می باشد:

• ثبت فعالیتهای مالی
• طبقه بندی اقلام ثبت شده
• خلاصه کردن اقلام در قالب اعداد قابل سنجش به پول
• تفسیر نتایج حاصله از بررسی اقلام خلاصه شده

انواع حسابداری

حسابداری خود به رشته های مجزا و تخصصی تقسیم می شود که این رشته ها عبارتند از :

• حسابداری مالی ( عمومی)
• حسابداری دولتی
• حسابداری صنعتی ( قیمت تمام شده )
• حسابداری مالیاتی
• حسابداری بودجه ای
• حسابرسی
• حسابداری سیستمها
• حسابداری موسسات غیر انتفاعی
• حسابداری اجتماعی

مفروضات حسابداری

باید دانست که مفاهیم حسابداری مفروضاتی هستند که مبنای صورتهای مالی و سایر

اصول حسابداری می باشند و به چهار دسته به شرح زیر طبقه بندی می گردند:

• فرض داشتن شخصیت حقوقی جداگانه
• فرض تداوم فعالیتهای مالی
• فرض وجود واحد اندازه گیری
• فرض دوره مالی

اصول حسابداری

اصول حسابداری به شش دسته کلی تقسیم می شوند :

• اصل قیمت تمام شده
• اصل وضع هزینه های همان دوره از درآمد همان دوره
• اصل افشای حقایق
• اصل قابل اعتماد بودن
• اصل قابلیت مقایسه
• اصل ثبات رویه

---

---

---

1: بر اساس ارقام مندرج در جدول پيوست ملاحظه مي شود كه طي سالهاي 1350 تا شهريور
1386 حجم نقدينگي از 296 ميليارد ريال به 1451 تريليون ريال افزايش يافته كه مبين 4902 برابري به قيمتهاي ثابت طي دوره 35 ساله (تا GDP رشد نقدينگي كشور اس ت . از سوئي با توجه به اينكه
(M V P Y ) 4 برابر افزايش يافته لذا براساس رابطة مقداري پول / اسفند 85 ) صرفاً 4
0 + = + ° ° °
اگر سرعت گردش پول ثابت مي ماند، سطح تورم بايد معادل 986 برابر در سال 85 و در سال 86 حدود 1049
1350- طي دوره 86 CPI برابر طي دوره 36 ساله افزايش مي يافت در حاليكه بر اساس شاخص سطح قيمتها (تورم) صرفاً حدود 383 برابرشده و به عبارتي در طي اين دوره دولتها در مقاطع وبه انحاء مختلف از قبيل واردات كالاهاي قابل مبادله، كنترل و تثبيت سطح قيمتهاي كالاهاي بخش دولتي (بعضي بخشهاي توليد ي ) كنترل سطح دستمزدها، تغيير در نرخهاي تعرفه مؤثر وارداتي،كنترل و تثبيت نرخ ارز و ....، تورم بالقوه اقتصاد ايران را تحت كنترل در آورده اند مضافاً آنكه از در طي دوره كه در مقاطعي مبين وضعيت (v) علل ديگر بايد به كاهش رشد سرعت گردش پول ركودي در كشور بود را خاطرنشان ساخت.
49 ميليارد ريال به / از سوئي با توجه به اينكه حجم اسكناس نزدمردم طي دوره 36 ساله از 5
56,474 ميليارد ريال كه مبين 1140 برابري اين شاخص پولي استافزايش را نشان مي دهد هر چند
16 % در سال 1350 به حدود 4% در شهريور 1386 كاهش / نسبت اسكناس و مسكوك به نقدينگي از 7
30 و حدود 39 % در نقدينگي طي دو سال اخير كه خود حاكي از / يافته است ولي با عنايت به رشد 4تورم بالقوه اي در اجتماع است مقامات و سياستگذار پولي كشور را به چاره جويي واداشته كه انتشار اسكناسهاي با مبالغ اسمي (درشت) بالاتر و كاس ت ن از ارقام صفر موجود روي اسكناسها و ياتغيير واحد محاسباتي را با توجه به آثار تورمي انتظاري مي توان ذكر نمود كه هر چند با توجه به فرآيند پول آفريني و تبعات تورمي آن روشهاي مذكور بطور اخص موجد تورم وافزايش نقدينگي نمي باشند مضافاً آنكه از حيث رواني با توج ه به كاهش ارزش پول ملي در سالهاي اخير كه اسكناسهاي موجود علاوه بر ايفاي نقش خود در تسويه مبادلات حتي بجاي مسكوك كه وظيفه تسويه مبادلات خرد را بعهده دارد، ايفاي نقش مي كنند و مردم براي خريدهاي جزئي حجم زيادي اسكناس بايد نگهداري و مبادله كنندبنحوي كه حجم با لا ي اسكناسهاي موجود آمادگي نسبي پذيرش در افزايش قيمتها را بوجود آورده اس ت . هر چند در اين ميان انتشار اسكناسهاي درشت با توجه
به 8ميليارد برگ اسكناس، / مزايائي چون كاهش حجم اسكناس (درحال حاضر با توجه به وجود 4سرانه هر ايراني حدود 114 برگ درمقايسه با 12 تا 14 برگ در كشورهاي اروپائي و نزديك ميانگين سرانه دنيا و حدود 2 برابر سرانه كشور پاكستا ن )، كاهش هزينه هاي امحاء اسكناسهاي
1 ميليارد برگ قابليت امحاء را / فرسوده (با توجه به عمر مفيد 5 ساله هر برگ كه سالانه حدود 7
داشته كه بانك مركزي قابليت امحاء 600 تا 700 ميليون برگ و با هزينه اي معادل 2700 تا 3200
ميليارد ريال را دارا مي باش د )، سادگي در مبادلات، نگهداري حسابها و ارقام ترازنامه، جايگزيني
درمبادلات بجاي چك پولها و ايران چكها را م ي توان ذكر نمود كه باعث كنترل پذيرتر ساختن
تغييرات نقدينگي از سوي بانك مركزي و لذا ك استن آثار تورمي اين چك پولها با توجه به وقفه هاي
موجود و نيز كاستن از قدرت پول آفريني توسط بانكها در قبال وجوه مسدودي بابت ايران چكها در
اثر افزايش قدرت وا م دهي مي گردد، و در نهايت سياستگذاري قابل اعتمادي بر روي حجم پول به
خاطر كاستن از حجم چك پولهايي كه خ ارج از قدرت كنترل بانك مركزي و نوعي انتشار پول توسط
نهادهائي بجز بانك مركزي است، در زمره مزاياي انتشار اسكناسهاي درشت مي توان برشمرد.
2 : از سوئي با توجه به اين كه بانك مركزي براساس وظايف مصرح در قانون در پي كنترل
نقدينگي با هدف تثبيت و كنترل تورم بر اساس سياست هدف گذاري تورم مطابق قواني ن
برنامه هاي 5 ساله توسعه اقتصادي كشور مي باشد لذا ضروري است در خصوص ابعاد تعاريف
نقدينگي و برخي مسائل مهم و مرتبط به نكاتي اشاره شود.
در عصر كنوني با توجه به اهميت پول (نقدينگي) بعنوان كانون و هسته طراحي سياستهاي
پولي، هم اكنون بعنوان يك مجموعة موزون از دارائيهاي مالي نگريسته مي شود كه بعنوان وسيلة
مبادلاتي و پرداختهاي معوق و هم ذخيره ارزش تلقي شده و بخصوص از دهة 1980 ميلادي با
پيدائي انواع ابزارهائي كه با درجات مختلفي جانشين پول شده و از خواصي چون نقدينگي و
ميعان، بازدهي و ريسك برخوردارند لذا هرچقدر درجة كنترل بانك مركزي بر اجزاء تعريف پول
بيشتر باشد، لذا كنترل اين متغير مياني در جهت نيل به اهداف سياستهاي اقتصادي قابليت بيشتري
خواهد داشت. در اين رابطه خصوصيات سه گانه اي براي تعريف پول بر مي شمارند.
الف- ماهيت ابزارهاي مال ي از نظر خاصيت نقدينگي و بازدهي انتظاري و درجه جانشيني اين ابزارها با
پول.
ب- مؤسسات ناشر اين دارائيها.
ج- اشخاصي (اعم از حقيقي و حقوق ي ) كه اين ابزارها را به مثابه پول تلقي كرده و درتركيب نقدينگي
جاي مي دهند.
الف: از نظر ماهيت ابزارهاي مالي كه در تعريف ن ق دينگي جاي مي گيرند دو مسئله قابل توجه
است: اول تعدد اقلامي كه در اين تعريف قرار مي گيرند و دوم با توجه به خصوصيات دو گانه شامل
درجة نقدينگي و خاصيت بازدهي (درآمد انتطاري ) كه هر يك از دارائيها دارند مسئله اصلي، تركيب
اجزاي پولي (پول و شبه پو ل ) با در نظرگرف ت ن وزني است كه مبين درجه جانشيني هر يك از
و نواحي مختلف فدرال رزرو (E.C.B) ابزارها با پول مي باشد ، در حاليكه بانكهاي مركزي اروپا
3 2 M آمريكا در كنار تعريف متداول نقدينگي در قالب 1 M ,M ,
، كه شامل جمع حسابي اجزاي پول
است ، تعاريف اصلاح شده اي براس ا س ميانگين موزون اجزاي پولي منتشر مي كنن د . (كه در ايران از
معدود مطالعات در اين خصوص، ارائه تعريف تعديل شده نقدينگي بر حسب درجة جانشيني پول و
شبه پول توسط نگارنده و دكتر كميجاني مي باش د ) كه در هر حال ضروري است بانك مركز ي
ج.ا. ايران نيز جهت مطالعات فني درخصوص روند نقدينگي مبادرت به چنين مطالعاتي نمايد.
ب : دومين معيار در تعريف نقدينگي ، ماهيت سازمانهاي ناشر ابزارهاي مالي است كه در كنار
بانك مركزي كه مسئوليت اصلي ضرب و انتشار مسكوك و اسكناس را بر عهده دارد بانكهاي
تجاري و تخصصي و دولت (خزانه داري ) نيز خود نا ش رين پول محسوب مي شون د . كه علاوه بر اين
دو نهاد مكمل، مؤسسات اعتباري مالي نيز مي توانند ناشر پول محسوب شون د . اهميت بررسي اين
موضوع در آنست كه در ايران صندوقهاي قرض الحسنه با انجام عمليات دريافت سپرده و اعطاي
تسهيلات كه خارج از ضوابط و مقررات و سياستهاي پول ي و بانكي انجام مي گيرد براساس فرايند
خلق پول حسب ادبيات اقتصاد پولي به پول آفريني مبادرت مي ورزند كه حجم نقدينگي منتشر
شده توسط آنها بايد به حجم نقدينگي كشور اضافه شو د . كه با توجه به عدم احتساب سپرده هاي
نزد اين صندوقها ، حجم نقدينگي كشور فراتر از ارقام موجود منتشره توسط بانك مركزي بوده و
لذا سياستهاي پولي متخذه كه براساس حجم نقدينگي رسمي صورت مي گيرد در مواقعي سطح
تورم انتطاري و احتمالي را كمتر از حد برآورد مي كند.
با توجه به در گردش بودن چ ك (M2 = MB.m نيز با توجه به رابطه اساسي عرضه پول ( 2
پولها و ايران چكهاي منتشره توسط بانكها معادل دفعات در گردش اين ابزارهاي پولي (پس از كسر
يكبار حجم پول مسدود شد ه ) ، كه انتشار آنها فراتر از نسبتهاي قانوني 40 % وجوه نقد صورت
پذيرفته است چندين برابر رقم 102 هزار ميليارد ريال چك پول منتشره كه قابليت جانشيني
اسكناس و مسكوك رسمي منتشره بانك مركزي را يافته اس ت . مبدل به منابع بالقوه تورمي شده كه
بديهي است با انتشار اسكناس با مبالغ درشت تر بخشي از حجم اين ابزارهاي جانشين پول كاسته
شده و لذا قدرت سياستگذار پولي در كنترل حجم نقدينگي افزايش مي يابد هرچند تأثير آن با و قفه
همراه خواهد بود.
مضافاً آنكه در فرآيند خلق پول از ناحيه پايه پولي، بدهي بانكها به بانك مركزي از ناحيه اضافه
( 4 (در اسفند 85 / برداشتها كه بالغ بر 10 هزار ميليارد ريال مي باشد با ضريب فزاينده اي معادل 6
براساس جدول پيوست، قدرت افزايش حجم نقدينگي معادل 46000 ميليارد ريال را در حالت حدي و
بالقوه خواهد داشت.
ج: در بسياري از كشورها دارندگان ابزارهاي مالي موجود در تعريف نقدينگي را ساكنان همان
كشورها تشكيل مي دهند بعبارت ديگر داراي ي هايي كه در تملك خارجيان مقيم اين كشورها است در
تعريف نقدينگي جاي ندارد (ايتاليا و آلمان غرب ي ) كه در حال ي كه در آمريكا، ژاپن و فرانسه
دارائي هاي مالي خارجيان مقيم نيز جزئي از نقدينگي محسوب مي شود.
همينطور در برخي كشورها، دارايي هاي ارزي ساكنان كشور در بانكها و مؤسسات اعتباري
خارج از كشور جزئي از نقدينگي است (آلمان، فرانسه، ايتالي ا ) كه در مجموع ضروري اس ت . تعريف
نقدينگي و محاسبة حجم آن در كشور با توجه به مسائل عنوان شده مدنظر سياستگذاران پولي قرار
با عنوان بخشي از پولهاي Missing Money گيرد و پديده اي كه در دهة 1970 ميلادي تحت عنوان
مفقوده كه در جامعه وجود داشته ولي در تعريف نقدينگي جاي ن د ارند در ادبيات اقتصاد پولي
مطرح شده است كه مي تواند مورد توجه مقامات بانك مركزي قرار گيرد.
3: با توجه به برخي موارد كه درخصوص نقدينگي در كشور عنوان شد در مورد قابليت انتشار
اسكناسهاي با مبالغ بالاتر از سطح كنوني حسب كاهش ارزش پول ملي در اثر تورم دوره 36 س ا له
و از سال 1350 كه اسكناس 10000 ريالي منتشر شد نكاتي را به شرح زير مي توان خاطرنشان
ساخت.
CPI براساس جدول زير قدرت خريد هر قطعه اسكناس 1000 توماني در سال 1350 براساس شاخص
85 و 86 نسبت به سال 1350 مندرج است: - در سالهاي 84
سال CPI تنزل ارزش ريال ارزش هزار تومان رشد قيمت نسبت به سال 50 شاخص
%99/65
%99/68
%99/74
35 ريال
32 ريال
26 ريال
برابر 283
برابر 310
برابر 383
5840
6400
7900
84
85
86
براساس جدول اخير، قدرت خريد هر قطعه اسكناس يك هزار توماني در سال 1350 در طي
84 به ترتيب 283 برابر، 310 برابر و 383 برابر كاهش يافته و معادل 35 و 32 و -85- سالهاي 86
%99/ 26 ريال به ترتيب تنزل ارزش داشته است، بعبارتي هر يك هزار توماني سال 1350 معادل 74
ارزش خود را در سال 1386 از دست داده است.
لذا با توجه به افزايش سطح قيمتها طي سالهاي 1350 تا 1386 ، تحت ثبات ساير شرايط (با توجه
به اجزاي شاخص قيمتها، سطح درآمد سرانه، نحوه توزيع درآمد و ...) و حجم مبادلات كشور كه
حدود 2165 برابر در سال 85 نسبت به سال 1350 افزايش يافته است (برحسب قيمتهاي جار ي)
اسكناسي كه مي تواند قدرت خريد يك هزار توماني سال 1350 را داشته باشد مي تواند بالقوه
84 را به ترتيب دارا - ارزشي مع ادل 283 هزار تومان و 310 هزار و 383 هزار تومان طي سالهاي 86
باشد (قدرت ابراء قانوني داشته باشد).
با توجه به نرخ برابري هر دلار برابر ريال در سال 1350 معادل 67 ريال و با توجه به ارزش
برابري اسمي هر دلار معادل 9400 ريال در سال 86 كه كاهش ارزشي معادل 140 برابر يافته است
(با توجه به حفظ قدرت بالاي خريد دلار در سالهاي قبل از انقلا ب ) لذا قدرت خريد هر قطعه اسكناس
1000 توماني در سال 1350 معادل يك اسكناس 140 هزار توماني در سال 86 مي باشد.
در سال 1350 ، براساس شاخص مزد پرداختي به كاركنان صنايع منت خب، به طور ميانگين ماهانه
حقوق پرداختي به يك كارگر معادل 7500 ريال و در بخش دولتي پرداختي به يك نفر معلم معادل
10,000 ريال بود كه در مقايسه با بالاترين اسكناس منتشر شده در آن دوران و حفظ قدرت خريد آن
در سال 86 كه حداقل حقوق را اگر معادل 200 هزار تومان در ن ظ ر بگيريم . قدرت ابراء قانوني بالقوه
هر قطعه اسكناس 1000 توماني در سال 1350 ، معادل 200 تا 266 هزار تومان در سال 1386 مي باشد
(با توجه به ثبات شرايط كلان اقتصادي).
در پايان خاطرنشان مي سازد با توجه به تفوق سياستهاي مالي و بودجه اي بر سياستهاي پولي
و نحوة تأم ي ن منابع مالي بخش دولتي از طريق انتقال ارز و خريداري آن از سوي بانك مركزي و
افزايش دارايي هاي خارجي و پايه پولي كشور كه با ضريب فزاينده اي به افزايش حجم نقدينگي
منتهي شده و منبع بالقوه تورمي محسوب مي شود و نيز نحوة تأمين مالي فعاليتهاي جاري و
هزينه هاي عمر اني دولت با توجه به وقفه موجود در عرضه كالاها و خدمات توليدي د ر
سرمايه گذاريهاي دولتي و مازاد تقاضاي كل نسبت به عرضه كل در ميان مدت و سطح بهره وري
عوامل توليد در بخش دولتي و نيز برغم انتشار اوراق مشاركت توسط بانك مركزي به منظور جذب
نقدينگي جامعه با توجه به زمان سررسيد آن و سودهاي پرداختي كه آثار انقباضي آنرا محدود مي
سازد، لذا استقلال نسبي بانك مركزي و ابداع ابزارهاي غيرمستقيم و مبتني بر بازار سياست پولي
بعنوان توصيه اكيد خاطرنشان مي شود.
موسسه عالي بانكداري ايران
ر- نظريان
1350 - جدول 1 : روند تغييرات برخي از شاخصهاي پولي و قيمتي طي سالهاي 86
ارقام مطلق : ميليارد ريال
سال
شاخص
1385 1367 1357 1350 1386
شهريور
تغييرات
(رشد)
نقدينگي
1/451/175 1284199 15687 2578/6 296 4902
برابر
(M حجم پول ( 1
451002 414545 70758/1 1236/5 117 3854
برابر
Cu اسكناس و مسكوك
56474/2 61451/6 3445/6 802/7 49/5 1140
برابر
Cu /M نسبت 1
درصد 12/5 14/8 21/9 64/9 42/3
Cu /M نسبت 2
درصد 3/9 4/8 4/9 31/1 16/7
CPI شاخص
(1361 =100) 275/7 49/6 20/6 6400
310 برابر) ) 383 برابر 7900
MB پايه پولي
279975 9519/5 1209/8 108/7
m ضريب فزاينده پولي 2
4/6 1/64 2/13 2/72
توليد ناخالص داخلي
به قيمتهاي (GDP)
جاري
2038432 20200 4987 941/2
2165
برابر
GDP به قيمت ثابت
(1369 =100) 18836
83063
(69=100)
446880
(76=100)
4/4 برابر

پیشگفتار

(1) استاندارد حسابداری شماره 5 با عنوان رویدادهای بعد از تاریخ ترازنامه که در تاریخ تيرماه 1385 توسط مجمع عمومی سازمان حسابرسی تصویب شده است جایگزین استاندارد حسابداری شماره 5 باعنوان رویدادهای بعد از تاریخ ترازنامه مصوب 1379 می‌شود و الزامات آن در‌مورد صورتهای مالی که دوره مالی آنها از تاریخ 1/1/1385 و بعد ازآن شروع می‌شود، لازم‌الاجراست.
دلیل تجدیدنظر در استاندارد
(2) این تجدیدنظر با هدف هماهنگی بیشتر با استانداردهای بین‌المللی حسابداری و بهبود استاندارد قبلی، انجام شده است.
تغییر اصلی
(3) تغییر اصلی نسبت به استاندارد قبلی، مربوط به سود سهام پیشنهادی است که در بندهای 10 و 11 ارائه شده است. براساس الزامات مندرج در این بندها، سود سهام مصوب بعد از تاریخ ترازنامه یا سود سهام پیشنهادی، به‌عنوان بدهی در تاریخ ترازنامه شناسایی نمی‌شود.


این استاندارد باید با توجه به ” مقدمه‌ای بر استانداردهای حسابداری“
مطالعه و بکار گرفته شود.
هدف

الف . مواردی که صورتهای مالی بابت رویدادهای بعد از تاریخ ترازنامه تعدیل می‌شود، و
ب . افشای اطلاعات درباره رویدادهای بعد از تاریخ ترازنامه تا تاریخ تأیید صورتهای مالی.
همچنین طبق این استاندارد اگر رویدادهای بعد از تاریخ ترازنامه بیانگر نامناسب بودن بکارگیری فرض تداوم فعالیت باشد، واحد تجاری نباید صورتهای مالی خود را برمبنای تداوم فعالیت تهیه کند.

دامنه کاربرد

تعاریف


رویدادهای بعد از تاریخ ترازنامه :
رویدادهای مطلوب و نامطلوبی است که بین تاریخ ترازنامه و تاریخ تأیید صورتهای مالی رخ می‌دهد. این رویدادها را می‌توان به دو گروه طبقه‌بندی کرد :

الف. رویدادهای تعدیلی بعد از تاریخ ترازنامه : رویدادهایی که شواهدی در‌ ‌مورد شرایط موجود در تاریخ ترازنامه فراهم می‌کند، و
ب . رویدادهای غیرتعدیلی بعد از تاریخ ترازنامه : رویدادهایی که بیانگر شرایط ایجاد شده بعد از تاریخ ترازنامه است.
تاریخ تأیید صورتهای مالی : تاریخی است که مدیریت، صورتهای مالی را به‌طور رسمی و برای آخرین بار به‌منظور انتشار، تأیید می‌کند. تاریخ تأیید صورتهای مالی تلفیقی، تاریخی است که صورتهای مالی یاد شده توسط مدیریت واحد تجاری اصلی به‌منظور انتشار تأیید می‌شود.


شناخت و اندازه‌گیری
رویدادهای تعدیلی بعد ازتاریخ ترازنامه


الف . حل و فصل یک دعوای حقوقی بعد از تاریخ ترازنامه‌که وجود تعهد فعلی واحد تجاری در تاریخ ترازنامه را تأیید می‌کند. واحد تجاری هرنوع ذخیره شناسایی شده قبلی مربوط را طبق استاندارد حسابداری شماره 4 باعنوان ذخایر، بدهیهای احتمالی و داراییهای احتمالی تعدیل می‌کند. واحد تجاری نباید تنها به افشای بدهی احتمالی ناشی از حل و فصل دعوای حقوقی فوق اکتفا کند، زیرا حل و فصل دعوای یاد شده شواهد اضافی مبنی‌بر لزوم تعدیل ذخیره را در تاریخ ترازنامه تأیید می‌کند.
ب . اطلاعات دریافتی بعد از تاریخ ترازنامه بیانگر آن باشد که ارزش یک دارایی در تاریخ ترازنامه کاهش یافته‌ یا‌ مبلغ زیان‌کاهش ارزش شناسایی شده قبلی برای آن دارایی نیازمند تعدیل است، برای مثال :
- ورشکستگی یک مشتری که بعد از تاریخ ترازنامه رخ می‌دهد، معمولاً مؤید وجود زیان در‌مورد یک حساب دریافتنی تجاری در تاریخ ترازنامه است و واحد تجاری لازم است مبلغ دفتری حسابهای دریافتنی تجاری را تعدیل کند، و
- فروش موجودی کالا بعد از تاریخ ترازنامه ممکن است شواهدی درباره خالص ارزش فروش آنها در تاریخ ترازنامه فراهم کند.
ج . مشخص شدن بهای تمام شده داراییهای خریداری شده یا عواید حاصل از فروش داراییها بعد از تاریخ ترازنامه، چنانچه معاملات قبل از تاریخ ترازنامه انجام شده باشد،
د . تعیین مبلغ پرداختهای مربوط به مشارکت در سود یا پاداش بعد از تاریخ ترازنامه،
در صورتی که واحد تجاری در تاریخ ترازنامه تعهد فعلی قانونی یا عرفی برای چنین پرداختهایی، درنتیجه رویدادهای قبل از تاریخ مذکور، داشته باشد،
ﻫ . تصویب سود سهام توسط مجمع عمومی شرکتهای فرعی و وابسته برای دوره یا دوره‌‌های قبل از تاریخ ترازنامه شرکت اصلی یا همزمان با آن،
و . دریافت وجه یا مشخص شدن مبلغ قابل وصول بابت ادعاهای خسارت از شرکتهای بیمه که در تاریخ ترازنامه در مرحله مذاکره بوده است، و
ز . کشف موارد تقلب یا اشتباهی که حاکی از نادرست بودن صورتهای مالی است.
رویدادهای غیرتعدیلی بعد از تاریخ ترازنامه


سود سهام


تداوم فعالیت


افشا
تاریخ تأييد صورتهای مالی


به روز کردن افشا درباره شرایط موجود در تاریخ ترازنامه


رویدادهای غیرتعدیلی بعد از تاریخ ترازنامه

الف . ماهیت رویداد، و
ب . براوردی از اثر مالی آن، یا بیان اینکه انجام چنین براوردی امکان پذیر نیست.

الف. موارد عمده ترکیب تجاری بعد از تاریخ ترازنامه (استاندارد حسابداری شماره 19 با عنوان ترکیبهای تجاری افشای موارد خاصی را الزامی می‌کند) یا واگذاری یک ‌واحد فرعی،
ب . اعلام برنامه‌ای برای توقف عملیات،
ج . موارد عمده خرید و واگذاری داراییها یا مصادره داراییها توسط دولت،
د . وارد شدن خسارت به تأسیسات و تجهیزات اصلی تولید براثر آتش‌سوزی بعد از تاریخ ترازنامه،
ﻫ . اعلام یا شروع اجرای تجدید ساختار عمده (به استاندارد حسابداری شماره 4 با عنوان ذخایر، بدهیهای احتمالی و داراییهای احتمالی مراجعه شود)،
و . تغییرات عمده در سرمایه و ترکیب سهامداران واحد تجاری بعد از تاریخ ترازنامه،
ز . تغییرات عمده غیرمتعارف در قیمت داراییها یا نرخ ارز بعد از تاریخ ترازنامه،
ح . تغییرات در نرخهای مالیاتی یا قوانین مالیاتی وضع شده یا اعلام شده بعد از تاریخ ترازنامه، در صورتی که به دوره‌های مالی گذشته تسری نداشته باشد،
ط . ایجاد تعهدات یا بدهیهای احتمالی عمده، برای مثال از طریق صدور ضمانت‌نامه، و
ی . دعوای حقوقی عمده که صرفاً ناشی از رویدادهای بعد از تاریخ ترازنامه باشد.

تاریخ اجرا

مطابقت با استانداردهای بین‌المللی حسابداری

---

روش راس گیری

علی رغم اینکه صدور چک مدت دار طبق قانون چک ممنوع می باشد ،لذا صدور چک مدت دار در دنیای تجارت به صورت رسمی اجرا می شود یکی از نکاتی که معمولا در مورد توافق با مشتری مد نظر قرارمی ***د و همواره باعث چانه زنی می شود پرداخت چکهای متعدد و با تاریخهای متفاوت می باشد که یکی از راههای حل این مشکل محاسبه راس چکهای دریافتی است
در واقع راس چک (آنچه در بازار مرسوم است )تابعی از مبلغ و فاصله زمانی چک با آخرین سررسید چک دریافتی است که نتیجه حاصل از محاسبات به شرح زیر نشانگر تاریخ نهائی مورد توافق است
راس گیری چک ها روشی برای تعیین بهره(اسکونت) چکهای مدت دار است.

طبق مثال زیر داریم:

چک 1 20 روزه 200.000 ریال----------------> 4.000.000 ریال
چک 2 30 روزه 150.000 ریال ---------------> 4.500.000 ریال
چک 3 45 روزه 100.000 ریال----------------> 4.500.000 ریال
چک 4 10 روزه 500.000 ریال---------------->5.000.000 ریال

----------- -------------




با فرض صدی سه حساب کنیم داریم:


روش دوم:

به این ترتیب که:
تاریخ چک مبلغ چک فاصله از مبنا(روز)




اولین چک را مبنا قرار داده و بقیه چکها را با توجه به فاصله آنها از تاریخ مبنا مد نظر قرار می دهیم.
(فاصله ازمبنا* مبلغ چک)/مبلغ کل چکها
عددحاصل را به علاوه تاریخ اولین چک می کنیم.
(1*500000+10*200000+20*150000+35*100000)/950000=9.47

البته اصول کارفرقی ندارد اما دراین حالت اعداد کوچکتر میباشد و درمحاسبه نیاز به منظورکردن علامت منفی برای محاسبه چکهای تاریخ گذشته نیز نمیباشد.

---

---

آئین نامه تعیین صلاحیت حسابداران رسمی و چگونگی انتخاب آنان


ماده 1 ) به منظور اجرای تبصره یک ماده واحده قانون استفاده از خدمات تخصصی و حرفه ای حسابداران ذی صلاح به عنوان حسابدار رسمی - مصوب 1372 هیاتی به نام هیأت تشخیص صلاحیت حسابداران رسمی که از این پس در آئین نامه ( هیأت ) نامیده می شود ، مرکب از 7 نفر حسابدار متخصص و متعهد با دارا بودن حدقل مدرک کارشناسی ( لیسانس) در رشته حسابداری یا رشته های مشابه به تشخیص و انتخاب وزیر امور اقتصادی و دارایی تشکیل می شود. اعضای هیأت باید علاوه بر دارا بودن شرایط مندرج در بندهای الف تا د ماده 3 این آئین نامه دارای شرایط زیر باشند:
الف) حسن شهرت و تعهد عملی به احکام دین مبین اسلام
ب)حداقل 5 سال سابقه کار حسابرسی ، خدمات مالی ، طراحی سیستم و یا مدیریت مالی علاوه بر وسابق و تجارب مذکور در بند و ماده 3 آئین نامه
تبصره 1 - رئیس هیأت ز بین مدیران ذی صلاح وزارت امور اقتصادی و دارایی تعیین می شود .
تبصره 2 - مدت عضویت هیأت 2 سال است و تجدید انتخاب آنان در دوره های متوالی بلامانع است .
اعضای قبلی تا انتخاب اعضای جدید موظف به ادامه کار خواهند بود .

ماده 2 ) وظایف هیأت بشرح زیر است :
الف) برگزاری آزمونهای موضوع بند ز ماده 3 آئین نامه ، کنترل کیفیت فعالیت حسابدارن رسمی و اعمال نظارت
ب) تائید نهایی صلاحیت حسابداران رسمی بعد از هر دوره 5 ساله
ج) اخذ تصمیم نهایی نسبت به عدم استفاده دایم یا موقت بیش از یکسال حسابدار رسمی متخلف از عنوان حسابدار رسمی
د) رسیدگی به شکایت ها
تبصره 1 - جلسات هیأت با حضور حداقل 5 نفر از اعضاء رسمیت یافته و تصمیمات گرفته شده با رأی موافق 4 نفر معتبر است .
تبصره 2 - آئین نامه داخلی هیأت و همچنین نحوه انجام وظایف موضوع این ماده و چگونگی اداره دبیر خانه هیأت که در وزارت امور اقتصادی و دارایی مستقر خواهد بود به وسیله هیات تنظیم و به تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی می رسد.

ماده 3) حسابداران رسمی باید دارای شرایط زیر باشند :
الف)تابعیت دولت جمهوری اسلامی ایران و وفاداری به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
ب)نداشتن سابقه محکومیت موثر کیفری
ج)حسن شهرت به رعایت موازین شرعی و اجتماعی و عدم اعتیاد به مواد مخدر
د)نداشتن سوابق سوء حرفه ای ، مالی و اداری
ه) داشتن حداقل مدرک کارشناسی در رشته حسابداری یا رشته های مشابه و یا مدرک حرفه ای شناخته شده بین المللی

تبصره - تعیین رشته های مشابه و همچنین تعیین مراجع ذی صلاح حرفه ای بین المللی به عهده هیات می باشد

و)داشتن حداقل 6 سال سابقه کار حسابرسی بعد از اخد مدرک کارشناسی که حداقل 2 سال آن در داخل کشور باشد
تبصره-اشخاصی که سابقه کار حسابرسی آنان کمتر از میزان مذکور در این بند باشد ، در صورتی که دارای تجارب مفید در امور حسابداری ، خدمات مالی ، طراحی سیستم ، مدیریت مالی و یا تدریس حسابداری و حسابرسی ( در دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی ) باشند هر دو سال سابقه کار آنان در امور فوق می تواند معادل یکسال سابقه کار حسابرسی ، مورد قبول قرار گیرد.
در هر حال داشتن حداقل 3 سال سابقه کار حسابرسی الزامی است . تشخیص تجارب مفید به عهده هیات می باشد.
ز)موفقیت در آزمونهای مهارت حسابداری و حسابرسی و مقررات تجاری ، مالی ، محاسباتی و مالیاتی و سایر آزمونهای مورد لزوم که هیات تعیین می نماید
دارندگان مدارک مراجع ذی صلاح حرفه ای بین المللی موضوع بند (ه) این ماده ، همچنین دارندگان مدرک دکترای حسابداری از امتحان مهارت حسابداری و حسابرسی معاف می باشد
تبصره 1) آزمونهای موضوع این بند باید حداقل سالی یکبار برگزار شود
تبصره 2) اشخاص حقیقی و مدیران سازمان حسابرسی که تا تصویب اساسنامه و تشکیل جامعه حسابداران رسمی ایران توسط هیات عالی نظارت سازمان حسابرسی در سطح مدیر حسابرسی تائید شده و می شوند ، از آزمونهای موضوع این یند معاف می باشند
تبصره 3)مدیران دستگاههای اجرایی که بعد از پیروز انقلاب اسلامی ایران تا تاریخ تصویب این آئین نامه حداقل 10 سال در ارتباط با امور حسابرسی ، مالی ، محاسباتی و مالیاتی تصدی داشته باشند در صورتی که ظرف 6 ماه پس از تصویب این آئین نامه درخواست خود را به دبیر خانه هیات ارائه دهند ، به تشخیص هیات و مشروط به داشتن سایر شرایط مذکور در این ماده از آزمونهای موضوع این بند معاف خواهند بود.

ماده 4) آن دسته از حسابداران رسمی که تمام وقت خود را به خدمات حسابرسی و بازرسی قانونی یا سایر خدماتی که به تشخیص هیات جزء وظایف حسابدار رسمی تلقی گردد ، تخصیص دهند و دارای مشاغل دیگری اعم از موظف و غیر موظف ( به استثناء تدریس پاره وقت در دانشگاهها و موسسات آموزش عالی ) نباشد ، حسابدار رسمی شاغل نامیده می شوند و در غیر اینصورت حسابدار رسمی غیر شاغل شناخته خواهند شد
تبصره 1) حسابداران رسمی شاغل که در دستگاههای دولتی ، شهرداریها ، نهادهای انقلاب اسلامی و موسسات و شرکتهای وابسته به آنها و موسسات خصوصی و تعاونی یا به حرفه دیگری اشتغال می یابند مکلفند مراتب را کتباً به دبیرخانه هیات اطلاع دهند تا کارت آنان به کارت حسابدار رسمی غیر شاغل تبدیل گردد.
تبصره 2 ) حسابداران رسمی غیر شاغل مجاز به انجام کارهای موضوع قانون ( استفاده از خدمات تخصصی و حرفه ای حسابداران ذی صلاح به عنوان حسابدار رسمی نبود و به عنوان شریک اجازه فعالیت در موسسات حسابرسی موضوع قانون مذکور را نخواهد داشت .

ماده 5) کلیه حسابداران رسمی باید دارای کارت شناسایی عکس دار باشند و این کارت دبیرخانه هیات برای مدت 2 سال برای هر یک از آنان صادر خواهد کرد.
دبیرخانه مذکور در دی ماه هر سال صورت اسامی کلیه حسابدارن رسمی را با قید شاغل و غیر شاغل در روزنامه رسمی و حداقل یک از روزنامه های کثیرالانتشار منتشر خواهد بود
اسامی اشخاصی که طی سال عنوان حسابدار رسمی آنان ، لغو یا تعلیق می شود باید بلافاصله از راه های مذکور به اطلاع عموم برسد.

ماده 6) اعضای اولین دوره هیات به همراه 3 نفر حسابدار متخصص و متعهد با شرایط مندرج در ماده 1 که توسط وزیر امور اقتصادی و دارایی انتخاب می شوند جزء نخستین حسابداران رسمی محسوب شده و مکلفند حداکثر ظرف مدت 6 ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن این آئین نامه به عنوان اولین گروه حسابدارن رسمی و هیات موسس ، اساسنامه جامعه حسابداران رسمی ایران موضوع تبصره 2 ماده واحده قانون ( استفاده از خدمات تخصصی و حرفه ای حسابداران ذی صلاح به عنوان حسابدار رسمی ) را تهیه نموده و برای تصویب نهایی از طریق وزیر امور اقتصادی و دارایی به هیات وزیران تقدیم نمایند .
هیات موسس موظف است پس از تصویب و ابلاغ اساسنامه مذکور بلافاصله نسبت به تشکیل جامعه حسابدارن رسمی ایران اقدام نمایند.

---

تدوین استانداردهای جدید توسط fasb